Ý nghĩa ngôn ngữ của bàn tay khác nhau giữa các quốc gia

Ý nghĩa ngôn ngữ của bàn tay khác nhau giữa các quốc gia

Nếu bạn đi du lịch đến những nơi xa lạ, hãy thận trọng! Phiền toái đang đợi bạn nếu bạn không biết tiếng địa phương cũng như ý nghĩa của ngôn ngữ không lời.

Đôi khi những cử chỉ tưởng chừng như vô thưởng vô phạt lại gây rắc rối cho bạn ở một nơi xa xôi nào đó. Vào thập niên 1970, nhà nghiên cứu Đức Eibl-Eisenfeldt đã quay hàng ngàn thước phim về hành vi con người, ý nghĩa ngôn ngữ của bàn tay khác nhau giữa các quốc gia từ khắp nơi hang cùng ngõ hẻm trên trái đất như ở Samoa, Papouasie, Kenya, Nhật Bản, Nam Phi… Cuộc nghiên cứu công phu về thói quen con người trên khắp hành tinh này thu được kết quả thật bất ngờ: các thiếu nữ dù thuộc quốc tịch hay xứ sở nào đi nữa cũng đều có những cử chỉ quyến rũ như nhau. Và những ngôn ngữ không lời ấy diễn ra chớp nhoáng, chỉ trong nháy mắt. Đầu tiên, họ mỉm cười với ai mà họ cảm thấy thích. Tiếp đến, họ nhướng mày lên rồi khẽ quay đầu và cụp mắt nhìn xuống đất. Cuối cùng, họ lấy tay che mặt, mỉm cười một lần nữa và liếc nhìn “người ta”…

“Zéro” hay “OK”?

Như bạn đã biết, cử chỉ, ngôn ngữ, thói quen ẩm thực và cả cách ăn mặc ở mỗi nước mỗi khác, nhất là những cử chỉ mang tính tượng trưng mà người ta muốn dùng nó để thay cho lời nói lại càng khác biệt hơn. Cùng một cử chỉ nhưng mỗi nước người ta lại “đọc” được những ý nghĩa khác nhau. Chẳng hạn ngón cái và ngón trỏ khoanh lại thành chữ O có nghĩa là “zéro” ở Pháp nhưng ở Mỹ la “OK” ở Nhật là “tiền”, v.v. Nhiều lúc một cử chỉ ở đất nước này chẳng có nghĩa gì nhưng khi vượt sang bên kia biên giới nó lại có ý hẳn hoi. Bạn chớ có bao giờ dùng ngón trò ngoáy lỗ mũi ở Syrie, vì hành vi ấy có nghĩa là “cút ngay”.

Ý nghĩa ngôn ngữ của bàn tay khác nhau giữa các quốc gia - Ảnh 1

Và khi muốn diễn tả một điều gì đó bằng ngôn ngữ không lời, bạn phải dùng đúng những cử chỉ mà người ta hay sử dụng. Chẳng han, thay vì nói “đó là một thằng ngốc”, người Ả Rập chỉ cần lấy đầu ngón trỏ sờ vào mí mắt! Sở dĩ ngôn ngữ của bàn tay lại có sự thay đổi ý nghĩa khi đi từ nước này sang nước khác là do nó ra đời trong một giai đoạn lịch sử nhất định hay bắt nguồn từ một sinh hoạt nào đó trong đời sống thường nhật. Chẳng hạn, muốn diễn tả “tự tử”, người phương Tây dùng một hoặc hai ngón trỏ chỉ vào thái dương, nhại lại cách chĩa súng vào đầu.

Thế nhưng cử chỉ này chẳng có nghĩa lý đối với người Nhật, bởi vì muốn nói đến tự tử, người Nhật lại dí năm tay vào bụng, chỗ dạ dày. Hành vi này mang đậm dấu ấn văn hóa của xứ sở Mặt trời mọc. Vì ngày xưa, các samourai bị hạ nhục đều tự kết thúc cuộc đời bằng hara-kiri (tự mổ bụng). Do đó, muốn nói “hắn đã tự vẫn” hay “tự tử”, người Nhật bắt chước hành động đặc trưng như nghi thức cuối cùng của giới võ sĩ đạo. Ngày nay hara-kiri rất hiếm thấy nhưng người Nhật vẫn còn dùng cử chỉ đầy ý nghĩa này.

Còn ở Hy Lạp, nếu bạn đi giữa phố, bàn tay nắm lại, ngón tay cái chĩa lên trời như cách hoàng đế La Mã muốn cứu sống một võ sĩ giác đấu trong đấu trường, hãy coi chừng đấy! Dân Athènes không thể chịu nổi cử chỉ lăng nhục mà họ gọi là moutza này! Moutza của người Hy Lạp bắt nguồn từ lịch sử, chịu ảnh hưởng của văn hóa Byzantine. Theo nhà nghiên cứu người Mỹ Desmand Morris, vào thời Cổ đại, tội phạm thường bị trói lôi đi giữa phố còn dân chúng tha hồ nhục mạ, hay ném rác vào mặt tù nhân. Do đó dân Athènes rất kỵ moutzar.

Nếu chẳng có tù nhân nào bị bắt “diễu hành” qua phố mà có ai đó vô tình đưa tay ra như thể ném rác vào mặt người khác cũng bị coi là hành động không thể tha thứ. Có thể nói đây là kiểu mạ lị đặc trưng của người Hy Lạp vì các dân tộc khác ở châu Âu không hề có chuyện cấm kỵ như vậy. Khi du nhập vào một xứ sở khác, các cử chỉ tượng trưng thường không còn nguyên nghĩa thuần túy như ban đầu mà bị hòa lẫn vào nhau. Nhà nghiên cứu Efron đã làm một nghiên cứu so sánh hành vi của 2180 người Ý và người Do Thái đến từ Đông Âu sống ở New York và nhận thấy rằng: Thế hệ thứ nhất còn giữ bản sắc văn hóa cố quốc nhưng từ thế hệ thứ hai trở đi, các cử chỉ của hai nhóm người này hòa lẫn với nhau và pha trộn với văn hóa Mỹ.

Ý nghĩa ngôn ngữ của bàn tay khác nhau giữa các quốc gia - Ảnh 2

Rắc rối “có” hay “không”

Có nhiều cử chi dần dần phổ biến khắp nơi như hai ngón tay tạo thành chữ V có nghĩa là “chiến thắng”. Thế nhưng đâu phải tất cả mọi cử chỉ đều dễ dàng quốc tế hóa như nó. Vì cùng một cử chỉ nhưng khi đi từ nền văn hóa này sang một nền văn hóa khác có sự thay đổi rất lớn. Người ta kể rằng, hồi Liên Xô mới tiến vào Bulgarie, họ gặp rất nhiều rắc rối vì chữ “có” của dân Bulgarie người Nga lại hiểu là “không”. Do đó chủ và khách thường hay hiểu lầm nhau. Tương kế tựu kế, để đơn giản hóa trong giao tiếp và tránh nhầm lẫn đáng tiếc, nhiều người Nga bèn áp dụng ngay chữ “có” của dân bản xứ.

Nhưng tình hình càng tồi tệ hơn vì dân Bulgarie không biết người Nga họ gặp nói “có” theo tiếng Bulgarie hay theo tiếng Nga! Thế nhưng có những dấu hiệu không thể lẫn vào đâu được, đó là vẻ mặt. Nó xứng đáng là thứ ngôn ngữ chung để bạn có thể giao tiếp khắp năm châu bốn biển mà không sợ bị hiểu lầm! Vào năm 1971, hai nhà dân tộc học Ekman và Friesen cho các thổ dân ở New Guinea xem những tấm hình về ba vẻ mặt của những phụ nữ Tây phương gồm sợ hãi, vui sướng và giận dữ. Sau đó họ kể những cầu chuyện diễn tả mỗi loại xúc cảm và hỏi xem câu chuyện ấy tương ứng với tấm hình nào. Các thổ dân dễ dàng chỉ đúng tấm hình tương ứng với câu chuyện mà họ vừa được nghe.

Điều đó chứng tỏ răng, tất cả mọi người dù sống nơi đâu trên trái đất này cũng đều có cách biểu thị xúc cảm bằng nét mặt như nhau nhưng ngôn ngữ bàn tay thì tùy mỗi quốc gia. Người ta cũng chẳng phải nhọc công để học cách biểu đạt xúc cảm bằng nét mặt vì chúng ta có được do bẩm sinh! Và những gì chúng ta lĩnh hội được qua giao tiếp, có đến 55% thông tin do vẻ mặt đem lại còn lời nói chỉ chiếm 7%!

Nguồn tổng hợp
 


 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *