Top 3 loài cá thích nghi với đời sống trên cạn và di chuyển cực kì nhanh

Top 3 loài cá thích nghi với đời sống trên cạn và di chuyển cực kì nhanh

Chúng ta vẫn thường nghe nói một số loài chim và động vật có vú như chim cánh cụt và hải cẩu qua quá trình tiến hoá đã “dọn” hẳn xuống sống dưới nước.

Một số loài động vật có vú như cá voi và cá heo thích nghi “quá đà”, sống hoàn toàn dưới nước và dần mất đi khả năng sống trên cạn. Nhưng ngạc nhiên thay, ngược lại một số loài cá lại thích nghi với đời sống trên cạn. Dĩ nhiên những loài được trời phú khả năng đặc biệt này khá hiếm và ngay cả khi một số loài có thể lên bờ khá lâu nhờ có thêm cơ quan hô hấp, chỉ có rất ít loài thực sự sống trên cạn bao lâu tùy thích.

Cá phổi

Top 3 loài cá thích nghi với đời sống trên cạn và di chuyển cực kì nhanh -Ảnh 1

Loài cá (thở bằng) phổi châu Phi (African Lungfish) Protopterus annectens sống đến hơn nửa quãng đời trên cạn (cũng như những loài Protopterus khác). Đúng như tên gọi, loài cá này dùng phổi để hít thở không khí ngay khi ở dưới nước. Suốt mùa khô, chúng ẩn mình trong bùn gần vùng nước chúng sinh sống. Loài cá này thích ngủ hè nhưng chẳng ưa chỗ nước cạn. Chính vì thế, ít thấy chúng tập trung tại những nơi nước cạn mà thường phân tán đều. Vừa khi mực nước vào mùa khô chỉ còn 6 – 7 cm thì cá phổi đã vùi mình khoảng 51 cm dưới lớp bùn ở đáy. Công việc này thường chỉ mất vài phút, trừ khi lớp đất bên dưới quá rắn. Chúng đào hang ở điểm sâu nhất và trở đầu lên trên để cho miệng ngang mặt nước để thở. Khi nước rút, cá rút đầu và nằm cuộn mình lại.

Đến một lúc nào đó, lớp da cá tiết ra một chất bài tiết làm cho toàn thân cá trở nên dai. Ở gần miệng cá có 1 lỗ bé xíu, có màng. Lớp màng này giúp lỗ không bị bít lại hoàn toàn. Cá phổi ngủ hè khoảng từ 7- 8 tháng hàng năm, hoạt động hô hấp và tim giảm đi đáng kể trong thời kỳ này. Lúc này, nhiệt độ của đất xung quanh, bình thường vào khoảng giữa 35° và 46°C, hạ xuống 24°C. Vào đầu mùa mưa, cá thức dậy khi nước bắt đầu tràn vào hang. Ngay khi cá ở trong nước, cá ngưng thở và thiếu oxy. Chính hiện tượng ngưng thở đã đánh thức cá. Ngay khi tỉnh giấc, cá cần oxy hơn bao giờ hết, nên phải trồi lên liên tục để lấy không khí.

Khi đã đủ không khí, cá tìm về hang cũ của mình nhưng cuối cùng bỏ đến vùng nước sâu hơn. Trong 4-5 tháng mùa mưa, cá phổi vào mùa giao phổi. Cá con đầu tiên thở bằng mang ngoài vì phổi chỉ hoạt động khi chiều dài cá đạt từ 2,5- 3 cm. Cá bố cũng chia sẻ với cá mẹ trong việc chăm sóc đàn con. Giai đoạn ngủ hè dường như là nhu cầu sinh học, tuy nhiều loại nuôi trong hồ không hề ngủ hè suốt nhiều năm. Nhưng những loại cá nuôi này cũng "tĩnh dưỡng" vài tháng trong năm. Trong thời gian này, chúng không ăn gì, chỉ thỉnh thoảng trồi lên mặt nước để thở. Cá phổi là giống cá nuôi ngộ nghĩnh, ăn giun đất, ốc sên và vụn cá. Tuy nhiên, chúng cũng khá xấu tính, hay giành ăn hoặc cắn nhau ầm ĩ.

Cá rô leo

Top 3 loài cá thích nghi với đời sống trên cạn và di chuyển cực kì nhanh - Ảnh 2

Cá rô biết leo (Climbing Perches) thuộc loài Ctenopoma và Anabas, có thể rời chỗ nước cạn và tìm vùng nước sâu hơn. Thường chúng cũng chẳng đi đâu xa, chỉ vài trăm mét là cùng. Trên cạn, chúng di chuyển bằng vây bụng, vây đuôi và mang hình chữ V. Loại này có khả năng di chuyển trên cạn tuyệt vời, di chuyển khoảng 91 mét chỉ mất khoảng 30-50 phút, chúng có da rất dày, vảy cứng giúp chúng không bị khô và nhiều gai nhằm bảo vệ chúng khỏi những kẻ săn mồi trên cạn.

Chỉ những lúc cần chúng mới lên bờ, nhưng không phải để bắt côn trùng, vì thức ăn ở dưới nước ê hề. Loại cá này khá cứng cáp và không đòi hỏi nhiều nếu nuôi như cá cảnh. Bầy cá con thường bơi sát mặt nước và được trông chừng bởi các vệ sĩ cá đực. Nhưng người nuôi phải cẩn thận. Loại cá này thường nhảy khỏi bể, nhất là khi chuyển từ bể này sang bể khác.

Cá nhảy bùn

Top 3 loài cá thích nghi với đời sống trên cạn và di chuyển cực kì nhanh - Ảnh 3

Trong khi cá phổi và cá rô chỉ biết leo lên bờ mỗi khi cần thiết, loài cá Periophthalmus hay còn gọi là cá nhảy bùn (mudskipper) sống trên cạn gần như cả đời. Loài cá này phổ biến ở châu Phi và châu Á nhiệt đới, thường sống ở đầm lầy, rừng đước và cửa sông, đôi khi ở vùng nước lợ nhưng không bao giờ xuất hiện ở vùng nước ngọt. Chúng nhảy thoăn thoắt trên cạn nhờ vây ức to khỏe. Đôi khi phần thân sau của cá cũng giúp chúng di chuyển dễ dàng trên cạn. Lạ thay, vây bụng lại nằm trước vây ức, cụp vào nhau tạo thành hình như cái tách. Nhờ đó, cá có thể bám vào đá hoặc các vật phẳng khác.

Thật ngạc nhiên là mỗi khi gặp nguy hiểm, cá không xuống nước mà lại trốn trong lỗ, vỏ cây hoặc phiến đá. Cá cũng kiếm ăn trên bờ, nhất là côn trùng. Mắt cá nhìn rõ cả dưới và trên mặt nước. Khi ở trên cạn, mí mắt dưới làm ướt mắt cá mỗi phút 1 lần. Cũng thật ngạc nhiên là cá nhảy bùn không có thêm cơ quan hô hấp. Ngoài lượng oxy hấp thụ qua da, loại cá này cũng thở bằng mang, vốn được thiết kế đặc biệt. Mang cá đóng chặt, chỉ chừa 1 khe hở để qua đó cá lấy đủ lượng nước cần cho 1 chuyến "du lịch" trên cạn khoảng nửa giờ đồng hồ. Sau đó, chúng quay lại vùng nước một lát để lấy thêm nước và lại lên bờ ngay.

Loại cá này rất vụng về khi ở dưới nước nên rất nóng lòng lên bờ. Người ta cho rằng cá nhảy bùn thường sinh sản trên bờ ở những bãi lầy thoai thoải, điều này đúng với những loài cá lưỡng cư như vậy. Nuôi loại cá này trong hồ cũng rất hay và không quá khó. Nền cát trong hồ cần được nâng lên cao, nên đặt vài viên đá hoặc rễ cây trồi lên mặt nước. Hồ nên kín để không khí bên trong đủ ẩm. Nên để đèn sợi tóc bên trên và nhiệt độ không nên xuống quá 23°C nhưng có thể lên đến 29°C hoặc hơn. Món ăn khoái khẩu của loài cá này là ruồi to, sâu bướm hoặc ấu trùng. Không nên bỏ ấu trùng trong nước mà để chúng trên những miếng bần nổi trên mặt nước.

Khi đã quen, cá cũng có thể lấy thức ăn từ cái kẹp tweezers. Trong những tháng ấm áp, cũng có thể cho cá ăn ruồi nhà, nhện hoặc các loại côn trùng khác. Khi bơm nước vào hồ, người nuôi nên lưu ý giống cá này chẳng bao giờ ưa nước ngọt, vì thế nên bơm nước lợ (1/3 nước biển và 2/3 nước ngọt). Nếu cần cũng có thể thêm một ít muối ăn vào nước ngọt. Một khi thích nghi và nếu được chăm sóc đúng cách, chúng sống khá lâu. Nếu nuôi cùng một lúc nhiều con, mỗi anh chàng sẽ sở hữu 1 chỗ riêng trong hồ và hung hăng không cho những kẻ khác xâm phạm. Giống cá này có nhiều loại nhưng không khác nhau mấy, người không chuyên sâu sẽ khó lòng phân biệt được chúng.

Những gì chúng ta được học ở trường rằng động vật có vú sống trên cạn, cá sống dưới nước và chim bay trên trời chỉ mang tính tương đối. Có những loại động vật có vú sống cả đời dưới nước, một số loài chim không hề biết bay nhưng lại là những tay bơi lội cừ khôi (như hải cẩu) và cũng có những loài cá có thể sống trên cạn suốt thời gian dài.

Nguồn tổng hợp

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *